ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ
ಪಾಠಗಳು

ಪಾಠ 2

ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳು

ಅಡಿಗೆರೆ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಕೃತ ಶಬ್ದವನ್ನು ಒತ್ತಿ, ಅದು ಏನೆಂದು ನೋಡಿ.

1. ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳ ಪರಿಚಯ - ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು, ಸ್ಥಳ, ಪ್ರಾಣಿ, ಪದಾರ್ಥ ಅಥವಾ ಭಾವದ ಹೆಸರನ್ನು ನಾಮಪದ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಯಾರದಾದರೂ ಹೆಸರು, ಗುರುತು ಅಥವಾ ಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ—

ಪ್ರಾಕೃತ ಶಬ್ದಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಸಾಧು
ದೇವ
ಕಮಲ
ಜಿನಾಲಯ
ಧರ್ಮ
ಮುನಿ
ಶಿಷ್ಯ
ದಾನ

2. ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳ ಲಿಂಗಗಳು :- ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳು ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ—

1.

ಪುಲ್ಲಿಂಗ — ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಪುರುಷ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಪುಲ್ಲಿಂಗವು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ— (ದೇವ), (ಸಾಧು), (ಮುನಿ).

2.

ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ — ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಸ್ತ್ರೀ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗವು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ— (ತಾಯಿ), (ಲಕ್ಷ್ಮಿ), (ಹಸು).

3.

ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ — ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಪುರುಷ ಜಾತಿಯಾಗಲೀ ಸ್ತ್ರೀ ಜಾತಿಯಾಗಲೀ ತಿಳಿದುಬರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ— (ಕಮಲ), (ನೀರು), (ಜೇನು).

3. ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳ ವಚನಗಳು :- ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಎರಡು ವಚನಗಳಿವೆ—

1.

ಏಕವಚನ — ಯಾವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಒಂದು ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಪದಾರ್ಥವು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ— (ಒಬ್ಬ ಸಾಧು), (ಒಂದು ಕಮಲ).

2.

ಬಹುವಚನ — ಯಾವುದರಿಂದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಪದಾರ್ಥಗಳು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತವೆಯೋ, ಅದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ— (ಅನೇಕ ಸಾಧುಗಳು), (ಅನೇಕ ಕಮಲಗಳು).

4. ವಿಭಕ್ತಿಯ ಪರಿಚಯ :- ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಇತರ ಶಬ್ದಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—

ಕ್ರಮವಿಭಕ್ತಿಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ
1.ಪ್ರಥಮಾಕರ್ತೃವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು
2.ದ್ವಿತೀಯಾಕರ್ಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು
3.ತೃತೀಯಾಕರಣ ಅಥವಾ ಸಾಧನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು
4.ಚತುರ್ಥೀಸಂಪ್ರದಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು
5.ಪಂಚಮೀಅಪಾದಾನ ಅಥವಾ ಬೇರ್ಪಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು
6.ಷಷ್ಠೀಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು
7.ಸಪ್ತಮೀಅಧಿಕರಣ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು
8.ಸಂಬೋಧನಕರೆಯುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಬೋಧಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು

ಉದಾಹರಣೆ—

। — ಸಾಧು ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

। — ಸಾಧು ಜಿನೇಂದ್ರನನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.

। — ಸಾಧು ಜಿನಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

5. ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳ ರೂಪಗಳು :- ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳ ರೂಪಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಅವುಗಳ ಲಿಂಗ, ಶಬ್ದದ ಅಂತಿಮ ವರ್ಣ, ವಚನ ಮತ್ತು ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಭಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರೂಪಗಳನ್ನೇ ಶಬ್ದರೂಪ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ—

ಶಬ್ದಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ

6. ಅಂತಿಮ ವರ್ಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು :- ಶಬ್ದದ ಅಂತಿಮ ಸ್ವರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಕೃತ ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ—

1.

ಅಕಾರಾಂತ ಶಬ್ದ — ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಕಾರವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ—, .

2.

ಇಕಾರಾಂತ ಶಬ್ದ — ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಕಾರವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ—, .

3.

ಈಕಾರಾಂತ ಶಬ್ದ — ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈಕಾರವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ—, .

4.

ಉಕಾರಾಂತ ಶಬ್ದ — ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಕಾರವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ—, , .

5.

ಆಕಾರಾಂತ ಶಬ್ದ — ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾರವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ—.

7. ಶಬ್ದರೂಪಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಗಳು

1.

ಶಬ್ದರೂಪಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಶಬ್ದದ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸ್ವರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು.

2.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದದ ರೂಪಗಳು ಅದರ ವಿಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಚನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

3.

ಒಂದೇ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನದ ರೂಪಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

4.

ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರೂಪಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

5.

ಶಬ್ದಗಳ ರೂಪಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಸಂಬಂಧಿತ ಶಬ್ದದ ರೂಪ-ಸಿದ್ಧಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ನೆನಪಿಡಿ

ನಾಮಪದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಿವೆ—ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ.

ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಚನಗಳಿವೆ—ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ.

ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಬ್ದದ ಅಂತಿಮ ಸ್ವರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಶಬ್ದರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಬ್ದದ ವಿಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಚನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ರೂಪಗಳನ್ನು ಶಬ್ದರೂಪ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಈಗ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜ್ಞಾನ-ಕೌಶಲವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಗತ್ಯ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಕೇವಲ 6 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ : ಪಾಠ–14 — ನಾಮಪದ ಶಬ್ದಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ 1. ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿ—

1.

ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—

(ಕ)

ಸರ್ವನಾಮ (ಖ) ನಾಮಪದ (ಗ) ವಿಶೇಷಣ (ಘ) ಕ್ರಿಯಾಪದ

2.

ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಮಪದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಲಿಂಗಗಳಿವೆ?

(ಕ)

ಎರಡು (ಖ) ಮೂರು (ಗ) ನಾಲ್ಕು (ಘ) ಐದು

3.

ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ವಿಭಕ್ತಿಗಳಿವೆ?

(ಕ)

ಐದು (ಖ) ಆರು (ಗ) ಏಳು (ಘ) ಎಂಟು

ಪ್ರಶ್ನೆ 2. ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ—

‘ಅ’ ಪಟ್ಟಿ‘ಬ’ ಪಟ್ಟಿಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ
1. ತೃತೀಯಾ(ಕ) ಸಂಬಂಧ
2. ಚತುರ್ಥೀ(ಖ) ಸ್ಥಳ
3. ಪಂಚಮೀ(ಗ) ಕರಣ
4. ಷಷ್ಠೀ(ಘ) ಸಂಪ್ರದಾನ
5. ಸಪ್ತಮೀ(ಙ) ಬೇರ್ಪಡುವ ಭಾವ

ಪ್ರಶ್ನೆ 3. ಬಿಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತುಂಬಿರಿ—

1.

ಶಬ್ದವು ______ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

2.

ಶಬ್ದವು ______ ಅಂತ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ.

3.

ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ______ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

4.

ಶಬ್ದದ ವಿಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಚನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ರೂಪಗಳನ್ನು ______ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4. ಕೆಳಗಿನ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅಂತಿಮ ಸ್ವರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ—

, , , , ।

ಪ್ರಶ್ನೆ 5. ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಕೃತ ಶಬ್ದಗಳ ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ—

1.

2.

3.

4.

5.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6. ಕೆಳಗಿನ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ—

1.

।

2.

।

3.

।