ನಕ್ಕು, ಯೋಚಿಸಿ, ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಮುಂತಾದ ಈ ಭಾವಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ /, /, , ಮುಂತಾದ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ತೃವು ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ, ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶಬ್ದಗಳು ಅವ್ಯಯಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ರೂಪ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ನಿಯಮಗಳು :-
ಅಕಾರಾಂತ ಧಾತುಗಳಿಗೆ / ಮುಂತಾದ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಕೊನೆಯ → ಅಥವಾ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಆಕಾರಾಂತ ಮತ್ತು ಓಕಾರಾಂತ ಧಾತುಗಳಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ , ) ಪ್ರತ್ಯಯ ಸೇರಿದಾಗ ಇವುಗಳ ರೂಪಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ , ಆಗುತ್ತವೆ.
ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತದ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು
| ಪ್ರತ್ಯಯ | ಉದಾಹರಣೆ |
|---|---|
| / | / |
| / | / |
| / | / |
ಕನ್ನಡ – ನಾನು ನಕ್ಕು ಬದುಕುತ್ತೇನೆ.
ಪ್ರಾಕೃತ – / / / / / ।
ಅಭ್ಯಾಸ :-
ಪ್ರಶ್ನೆ 1. ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿ—
1. ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಒಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಾಗ
ಒಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ
ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ
ಕೇವಲ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಲು
2. ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು—
, (ಖ) , (ಗ) , (ಘ) ,
3. ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ—
ನಗುತ್ತಿರುವ (ಖ) ನಕ್ಕು (ಗ) ನಗಲು (ಘ) ನಗುತ್ತಾನೆ
4. ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತದ ಶಬ್ದಗಳು—
ನಾಮಪದ (ಖ) ಸರ್ವನಾಮ (ಗ) ಅವ್ಯಯ (ಘ) ವಿಶೇಷಣ
5. ಎಂಬ ಆಕಾರಾಂತ ಧಾತುವಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಆಗುವ ರೂಪ—
(ಖ) (ಗ) (ಘ)
ಪ್ರಶ್ನೆ 2. ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ—
| ‘ಅ’ ಪಟ್ಟಿ | ‘ಬ’ ಪಟ್ಟಿ | ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ |
|---|---|---|
| 1. | (ಕ) ನಕ್ಕು | |
| 2. | (ಖ) ಆಗಿ | |
| 3. | (ಗ) ನಕ್ಕು | |
| 4. | (ಘ) ನಕ್ಕು | |
| 5. | (ಙ) ನಿಂತು |
ಪ್ರಶ್ನೆ 3. ಬಿಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತುಂಬಿರಿ—
ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತದಲ್ಲಿ ______ ಕಾರ್ಯವು ಮೊದಲು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತದ ಶಬ್ದಗಳು ______ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.
ಅಕಾರಾಂತ ಧಾತುವಿನ ಕೊನೆಯ , ಅಥವಾ ______ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಧಾತುವಿನ ರೂಪ ______ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಧಾತುವಿನಿಂದ ______ ರೂಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 4. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಬರೆಯಿರಿ—
ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತವು ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವ ಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತದ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ನಕ್ಕು ಎಂದು.
ಧಾತುವಿನಿಂದ ರೂಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಭೂತ ಕೃದಂತದ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಾಗಿವೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 5. ಕೆಳಗಿನ ಶಬ್ದಗಳ ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ—
ಪ್ರಶ್ನೆ 6. ಕನ್ನಡದಿಂದ ಪ್ರಾಕೃತಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ—
ನಾನು ನಕ್ಕು ಬದುಕುತ್ತೇನೆ.
ಸಾಧುವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ರಾವಕನು ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಓದಿ ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಮುನಿಯು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.