ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ
ಪಾಠಗಳು

ಪಾಠ 5

ಕಾರಕ

ಅಡಿಗೆರೆ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಕೃತ ಶಬ್ದವನ್ನು ಒತ್ತಿ, ಅದು ಏನೆಂದು ನೋಡಿ.

1. ಕಾರಕ - ನಾಮಪದ ಅಥವಾ ಸರ್ವನಾಮಕ್ಕೆ ಕ್ರಿಯಾಪದದೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾರಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ— ರಾಮನು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಓದುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಕರ್ತೃ ಕಾರಕ.

2. ವಿಭಕ್ತಿ - ನಾಮಪದ ಅಥವಾ ಸರ್ವನಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ, ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ರೂಪ-ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ವಿಭಕ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ—

। — ರಾಮನು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

। — ರಾಮನಿಂದ ಕಾರ್ಯವು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

। — ರಾಮನ ಪುಸ್ತಕವಿದೆ.

ಕಾರಕ ಮತ್ತು ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:- ಕಾರಕವು ಶಬ್ದದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಭಕ್ತಿಯು ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ರೂಪ-ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

3. ಪ್ರಾಕೃತದ ಎಂಟು ವಿಭಕ್ತಿಗಳು:- ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆರು ಕಾರಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಂಟು ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಂಬೋಧನಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರಕಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ವಿಭಕ್ತಿಕಾರಕ/ಅರ್ಥಕನ್ನಡ ಪ್ರತ್ಯಯ
ಪ್ರಥಮಾಕರ್ತೃಉ
ದ್ವಿತೀಯಾಕರ್ಮಅನ್ನು
ತೃತೀಯಾಕರಣಇಂದ
ಚತುರ್ಥೀಸಂಪ್ರದಾನಗೆ, ಇಗೆ, ಕ್ಕೆ
ಪಂಚಮೀಅಪಾದಾನದೆಸೆಯಿಂದ (ಬೇರೆಯಾಗುವ ಭಾವ)
ಷಷ್ಠೀಸಂಬಂಧಅ
ಸಪ್ತಮೀಅಧಿಕರಣಅಲ್ಲಿ
ಸಂಬೋಧನಕರೆಯುವುದುಏ, ಆ, ಈ, ಓ

ಕಾರಕ ಮತ್ತು ವಿಭಕ್ತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು

1.

ಪ್ರಥಮಾ—ಕರ್ತೃ :- । — ಶ್ರಮಣರು ಧರ್ಮದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

2.

ದ್ವಿತೀಯಾ—ಕರ್ಮ :- । — ಶ್ರಾವಕನು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

3.

ತೃತೀಯಾ—ಕರಣ :- । — ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನದಿಂದ ಜೀವನು ಸಮ್ಯಕ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

4.

ಚತುರ್ಥೀ—ಸಂಪ್ರದಾನ :- । — ಮುನಿರಾಜರು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

5.

ಪಂಚಮೀ—ಅಪಾದಾನ :- । — ಜೀವನು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

6.

ಷಷ್ಠೀ—ಸಂಬಂಧ :- । — ಅರಿಹಂತರ ಕೇವಲಜ್ಞಾನ ಇರುತ್ತದೆ.

7.

ಸಪ್ತಮೀ—ಅಧಿಕರಣ :- । — ಸಿದ್ಧಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧ ಭಗವಂತರು ವಿರಾಜಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

8.

ಸಂಬೋಧನ :- ! । — ಓ ಶ್ರಾವಕರೇ! ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿರಿ.

5. ತೃತೀಯಾ ಮತ್ತು ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ :- ಎರಡೂ ವಿಭಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ‘ಇಂದ’ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅರ್ಥ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ತೃತೀಯಾ (ಕರಣ) :- ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ— । (ಲೇಖನಿಯಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ.)

ಪಂಚಮೀ (ಅಪಾದಾನ):- ಬೇರೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ— । (ಮರದಿಂದ ಎಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.)

6. ಕಾರಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸರಳ ಸೂತ್ರಗಳು

ಕರ್ತೃ — ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು.

ಕರ್ಮ — ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳುತ್ತದೆಯೋ ಅದು.

ಕರಣ — ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಾಧನ.

ಸಂಪ್ರದಾನ — ಯಾರಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದು.

ಅಪಾದಾನ — ಯಾವುದರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗುವ ಭಾವವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು.

ಸಂಬಂಧ — ‘ಅ’ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಭಾವ.

ಅಧಿಕರಣ — ಎಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅದು.

ಸಂಬೋಧನ — ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕರೆಯುವುದು.

7. ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳು

(ಕ) ಸಂಬಂಧವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರಕವಲ್ಲ. ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಬಂಧ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ— । (ರಾಮನ ಪುಸ್ತಕವಿದೆ.)

(ಖ) ಕೇವಲ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಕರ್ತೃ-ಕರ್ಮಗಳ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಬಾರದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ತೃವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯಾ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಕೃತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಉದಾಹರಣೆ— । — ರಾಮನಿಂದ ರಾವಣನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಕರ್ತೃವಾಗಿದ್ದರೂ ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ರಾವಣನು ಕರ್ಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಕದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅರ್ಥ, ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮತ್ತು ವಿಭಕ್ತಿ—ಈ ಮೂರನ್ನೂ ನೋಡಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಭ್ಯಾಸ : ಕಾರಕ ಮತ್ತು ವಿಭಕ್ತಿ

ಪ್ರಶ್ನೆ 1. ಬಹು ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿ.

1.

‘ ।’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ‘’ ಯಾವ ಕಾರಕವಾಗಿದೆ?

(ಕ)

ಕರ್ಮ (ಖ) ಕರ್ತೃ (ಗ) ಕರಣ (ಘ) ಸಂಪ್ರದಾನ

2.

‘ ।’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ‘’ ಯಾವ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ?

(ಕ)

ಪ್ರಥಮಾ (ಖ) ದ್ವಿತೀಯಾ (ಗ) ತೃತೀಯಾ (ಘ) ಪಂಚಮೀ

3.

‘ ।’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ‘’ ಯಾವ ಕಾರಕವಾಗಿದೆ?

(ಕ)

ಕರಣ (ಖ) ಅಪಾದಾನ (ಗ) ಅಧಿಕರಣ (ಘ) ಸಂಪ್ರದಾನ

4.

‘ ।’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ‘’ ಯಾವ ವಿಭಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ?

(ಕ)

ಪಂಚಮೀ (ಖ) ಸಪ್ತಮೀ (ಗ) ಷಷ್ಠೀ (ಘ) ದ್ವಿತೀಯಾ

5.

‘ ।’ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ‘’ ಯಾವ ವಿಭಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ?

(ಕ)

ತೃತೀಯಾ (ಖ) ಚತುರ್ಥೀ (ಗ) ಸಪ್ತಮೀ (ಘ) ದ್ವಿತೀಯಾ

ಪ್ರಶ್ನೆ 2. ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ.

ವಿಭಕ್ತಿಕಾರಕ / ಅರ್ಥಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ
1. ಪ್ರಥಮಾ(ಕ) ಸಂಬಂಧ
2. ದ್ವಿತೀಯಾ(ಖ) ಅಧಿಕರಣ
3. ತೃತೀಯಾ(ಗ) ಕರ್ತೃ
4. ಷಷ್ಠೀ(ಘ) ಕರ್ಮ
5. ಸಪ್ತಮೀ(ಙ) ಕರಣ

ಪ್ರಶ್ನೆ 3. ಬಿಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತುಂಬಿರಿ.

1.

ಜೈನ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆಯು ______ ಮಹಾವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

2.

‘ ’ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ‘’ ______ ವಿಭಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ.

3.

‘ ’ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ‘’ ______ ಕಾರಕವಾಗಿದೆ.

4.

‘ ’ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ‘’ ______ ಕಾರಕವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

5.

‘ !’ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ______ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಬರೆಯಿರಿ.

1.

ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯು ಕರ್ತೃವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

2.

ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯು ಕರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

3.

ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿಯು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

4.

ಸಂಬೋಧನ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 5. ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಕೃತ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ.

1.

।

2.

।

3.

।

4.

।

5.

।

ಪ್ರಶ್ನೆ 6. ಕೆಳಗಿನ ಕನ್ನಡ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಕೃತಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ.

1.

ಜೀವದಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಜ್ಞಾನದ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ.

2.

ಅಹಿಂಸೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

3.

ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತತ್ತ್ವಗಳ ಅರಿವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

4.

ಸಾಧುಗಳು ರಾಗ-ದ್ವೇಷಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

5.

ಜೀವವು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.