सामग्री पर जाएँ
पाठ

पाठ 21

सर्वनाम शब्द

किसी भी रेखांकित प्राकृत शब्द पर टैप करके देखें कि वह क्या है।

पुल्लिंग — सव्व

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा
द्वितीया,
तृतीया, , ,
चतुर्थी, , ,
पंचमी, , , , , , , , , ,
षष्ठी, ,
सप्तमी, , , ,

नपुंसकलिंग — सव्व

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, ,
द्वितीया, ,
तृतीया, , ,
चतुर्थी, , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, ,
सप्तमी, , , ,

स्त्रीलिंग —

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, ,
द्वितीया, ,
तृतीया, , , ,
चतुर्थी, , , ,
पंचमी, , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , ,
सप्तमी, , ,

पुल्लिंग — त, ()

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, ,
द्वितीया, , , ,
तृतीया, , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , ,
सप्तमी, , , , , , ,

नपुंसकलिंग — त, ()

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , ,
द्वितीया, , , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , ,
सप्तमी, , , , , , ,

स्त्रीलिंग — , ()

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , , ,
द्वितीया, , , , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , ,

पुल्लिंग — ज ()

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा
द्वितीया,
तृतीया, , , ,
चतुर्थी, , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , ,
सप्तमी, , , , , , ,

नपुंसकलिंग — ज ()

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, ,
द्वितीया, ,
तृतीया, , , ,
चतुर्थी, , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , ,
सप्तमी, , , , , , ,

स्त्रीलिंग — , ()

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , ,
द्वितीया, , , , , ,
तृतीया, , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , ,

नोट: यह पृष्ठ 203 लिप्यंतरण है। सप्तमी एकवचन में अंतिम रूप “” छपा हुआ दिखाई देता है; इसे मूल पुस्तक एक बार मिलान लें।

पुल्लिंग — क (कौन)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा
द्वितीया,
तृतीया, , , ,
चतुर्थी, , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , ,
सप्तमी, , , , , , ,

नपुंसकलिंग — क (कौन)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, ,
द्वितीया, ,
तृतीया, , , ,
चतुर्थी, , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , ,
सप्तमी, , , , , , ,

नोट: यह पृष्ठ 204 लिप्यंतरण है। चित्र में कुछ संयुक्त अक्षर छोटे हैं; विशेषकर सप्तमी एकवचन रूपों मूल पुस्तक मिलान लें।

स्त्रीलिंग — , (कौन)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , ,
द्वितीया, , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , , ,

पुल्लिंग — एत, (यह)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , ,
द्वितीया, , , ,
तृतीया, , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , ,

नोट: यह पृष्ठ 205 लिप्यंतरण है। कुछ रूपों में छपाई और फोटो स्पष्टता कारण अक्षर संदिग्ध हैं—विशेषकर पुल्लिंग प्रथमा, चतुर्थी, पंचमी और सप्तमी रूप। प्रकाशन में रखने पहले इनका मूल पुस्तक मिलान लें।

स्त्रीलिंग — , (कौन)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , ,
द्वितीया, , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , , ,

पुल्लिंग — एत, (यह)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , ,
द्वितीया, , , ,
तृतीया, , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , ,

नोट: यह पृष्ठ 205 लिप्यंतरण है। कुछ रूपों में छपाई और फोटो स्पष्टता कारण अक्षर संदिग्ध हैं—विशेषकर पुल्लिंग प्रथमा, चतुर्थी, पंचमी और सप्तमी रूप। प्रकाशन में रखने पहले इनका मूल पुस्तक मिलान लें।

नपुंसकलिंग — एत, (यह)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , ,
द्वितीया, , ,
तृतीया, , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , ,

स्त्रीलिंग — , एइ (यह)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , , , ,
द्वितीया, , , , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

नोट: स्त्रीलिंग तालिका शेष भाग अगले पृष्ठ पर है; इस चित्र में पंचमी तक उपलब्ध है। कुछ अक्षर, विशेषकर बहुवचन रूप, मुद्रण कारण अस्पष्ट हैं—अतः प्रकाशन पहले मूल पुस्तक मिलान लें।

स्त्रीलिंग — , एइ (यह) — शेष

विभक्तिएकवचनबहुवचन
षष्ठी, , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , ,

पुल्लिंग — इम (यह)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, ,
द्वितीया, , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , ,
सप्तमी, , , ,

नपुंसकलिंग — इम (यह)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , ,
द्वितीया, , , ,
तृतीया, , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , ,
सप्तमी, , , ,

नोट: यह पृष्ठ 207 लिप्यंतरण है। कुछ रूपों वर्तनी पुस्तक में जैसी दिखाई रही है, वैसी रखी है। विशेषकर पुल्लिंग द्वितीया बहुवचन “, ” तथा नपुंसकलिंग “” मूल प्रति मिलान लें।

स्त्रीलिंग — , (यह)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , , , , ,
द्वितीया, , , , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , ,

पुल्लिंग — ()

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , ,
द्वितीया,
तृतीया, ,
चतुर्थी, ,
पंचमी, , , , , , , ,
षष्ठी, ,
सप्तमी, , ,

नोट: यह पृष्ठ 208 लिप्यंतरण है। कुछ अक्षर फोटो में अस्पष्ट हैं। विशेषकर स्त्रीलिंग पंचमी तथा पुल्लिंग प्रथमा, तृतीया और पंचमी कुछ रूपों मूल पुस्तक मिलान लें।

पुल्लिंग — () — शेष

विभक्तिएकवचनबहुवचन
चतुर्थी व षष्ठी, , ,
पंचमी, , , , , , , , , ,
सप्तमी, , ,

तीनों लिंगों में — (मैं)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , , , , , ,
द्वितीया, , , , , , , , , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , ,
चतुर्थी व षष्ठी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

नोट: यह पृष्ठ 211 लिप्यंतरण है। कुछ रूपों में मुद्रित अक्षर और कारण अस्पष्टता है। विशेषकर शेष रूप तथा द्वितीया, चतुर्थी-षष्ठी और पंचमी रूपों प्रकाशन पहले मूल प्रति मिलान लें।

तीनों लिंगों में — ()

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , , , , , , ,
द्वितीया, , , , , , , , , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , , , , , , , , ,
चतुर्थी व षष्ठी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

नोट: यह पृष्ठ 212 लिप्यंतरण है। फोटो में कुछ अक्षर धुंधले हैं, विशेषकर प्रथमा बहुवचन, तृतीया बहुवचन तथा चतुर्थी-षष्ठी कुछ रूप। इन्हें पुस्तक में अंतिम रूप शामिल करने पहले मूल प्रति मिलान लें।

पुल्लिंग — एग, , एक्क (एक)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , ,
द्वितीया, , , , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , , , , , ,

नोट: फोटो दाहिने किनारे पर कुछ रूप आंशिक रूप कटे हुए हैं। पंचमी बहुवचन अंतिम रूपों तथा द्वितीया बहुवचन रूपों मूल पुस्तक मिलान लें।

नपुंसकलिंग — एग, , एक्क (एक)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , , , , , ,
द्वितीया, , , , , , , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , , , , , ,

नोट: यह पृष्ठ 214 लिप्यंतरण है। पंचमी बहुवचन अंत में पुस्तक में “ ” लिखा है; इसे उसी प्रकार रखा गया है।

स्त्रीलिंग — , , (एक)

विभक्तिएकवचनबहुवचन
प्रथमा, , , , , , , , , ,
द्वितीया, , , , , , , , , ,
तृतीया, , , , , , , , , , , , , , , ,
चतुर्थी, , , , , , , , , , , , , , , ,
पंचमी, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
षष्ठी, , , , , , , , , , , , , , , ,
सप्तमी, , , , , , , , , , , , ,

नोट: यह पृष्ठ 215 लिप्यंतरण है। मूल पुस्तक में प्रयुक्त वर्तनी यथासंभव बनाए रखा गया है।

आपके द्वारा भेजे गए पृष्ठ 55 58 आधार पर अध्याय–11 : अव्यय-प्रकरण संपूर्ण पाठ तैयार किया गया है। इसमें मूल परिभाषा, प्राकृत गाथा, 80 अव्ययों अर्थ वाक्य-प्रयोग और पुस्तक में दिए गए अभ्यास सम्मिलित किया गया है। मूल पुस्तक शब्दावली और उदाहरणों यथासंभव सुरक्षित रखा है।